Self Perception Theory
Self Perception Theory is een psychologische theorie die stelt dat mensen hun eigen overtuigingen en attitudes afleiden uit hun gedrag, vooral wanneer interne signalen onduidelijk of zwak zijn. In plaats van eerst een overtuiging te hebben en daarna te handelen, kan het gedrag zelf richting geven aan hoe iemand zichzelf begrijpt.
Verdieping
Self Perception Theory draait de klassieke motivatievolgorde om. Niet altijd komt gedrag voort uit een vooraf bestaande innerlijke overtuiging. Soms observeert iemand zijn eigen gedrag en concludeert daaruit wie hij is of wat hij belangrijk vindt.
Bijvoorbeeld: iemand die zichzelf vaak vrijwillig inzet voor een project kan achteraf concluderen dat hij dit onderwerp belangrijk vindt, ook als dat aanvankelijk niet expliciet zo voelde.
De theorie wordt vaak besproken in relatie tot cognitieve dissonantie. Waar dissonantietheorie stelt dat mensen spanning ervaren tussen overtuiging en gedrag, laat Self Perception Theory zien dat overtuigingen soms juist ná gedrag gevormd worden.
In organisaties betekent dit dat gedrag niet alleen een gevolg is van motivatie, maar ook een bron van motivatie kan worden.
Relatie tot INR
Self Perception Theory sluit aan bij het INR Model op het niveau van Narrative.
Waar Self Perception Theory beschrijft hoe mensen betekenis geven aan hun eigen gedrag, beschrijft INR hoe Narrative ontstaat vanuit herhaalde ervaringen waarin behoeften wel of niet vervuld worden.
Het verschil is fundamenteel.
Self Perception Theory focust op cognitieve interpretatie van gedrag.
INR kijkt naar de onderliggende dynamiek tussen behoefte, betekenis en bescherming die gedrag logisch maakt.
Beide erkennen dat gedrag informatie is.
INR positioneert gedrag echter expliciet als reactie op een intern narratief dat voortkomt uit behoeftevervulling of druk.