Instrumenteel gebruik

Definitie

Instrumenteel gebruik verwijst binnen het INR Model naar het inzetten van inzicht als middel om gedrag te sturen, uitkomsten te beïnvloeden of mensen in een gewenste richting te bewegen. Wanneer begrip wordt gebruikt als instrument in plaats van als verklaringskader, verliest het model zijn oorspronkelijke functie.

Verdieping

Het INR Model is ontwikkeld om gedrag te begrijpen, niet om gedrag te controleren. Toch ontstaat er een risico zodra inzicht beschikbaar is.

Wie begrijpt:

– Welke Inner Needs onder druk staan

– Welk Narrative actief is

– Welke bescherming wordt geactiveerd

… beschikt over invloed.

Instrumenteel gebruik ontstaat wanneer dat inzicht wordt ingezet om:

– Reacties te manipuleren

– Keuzes subtiel te sturen

– Gedrag te optimaliseren zonder dat de ander dit bewust kiest

In dat moment verschuift de intentie van begrijpen naar beïnvloeden.

Binnen INR is dit problematisch omdat het autonomie aantast. Het model wordt dan gebruikt om gedrag voorspelbaar en stuurbaar te maken in plaats van begrijpelijk.

Instrumenteel gebruik kan subtiel zijn. Het hoeft geen expliciete manipulatie te zijn. Ook het strategisch inzetten van kennis over behoeften om gedrag te activeren valt hieronder wanneer wederkerigheid ontbreekt.

Relatie tot INR

Instrumenteel gebruik vormt precies het risico waar het ethisch kader van het INR Model een grens trekt.

Omdat INR werkt met betekenis en bescherming, leidt instrumentele inzet vrijwel altijd tot:

– Versterking van Narrative

– Activatie van bescherming

– Machtsasymmetrie

Het model verliest dan zijn integriteit.

INR blijft alleen consistent wanneer inzicht wordt gebruikt om ruimte te creëren, niet om uitkomsten te forceren.

Begrip is binnen INR geen middel tot controle, maar een voorwaarde voor relationele zorgvuldigheid.