Gecontroleerde motivatie
Gecontroleerde motivatie verwijst naar gedrag dat wordt aangestuurd door druk, verplichting, externe verwachting of interne dwang.
Het ontstaat wanneer autonomie beperkt wordt ervaren en gedrag niet volledig als eigen keuze wordt beleefd.
Verdieping
Gecontroleerde motivatie betekent niet dat iemand geen motivatie heeft.
Het betekent dat de bron van motivatie buiten de persoon of buiten zijn innerlijke instemming ligt.
Gedrag wordt dan gedreven door:
– Angst voor afwijzing
– Druk om te presteren
– Vermijden van negatieve consequenties
– Behoefte om goedgekeurd te worden
Binnen de Zelfdeterminatietheorie wordt gecontroleerde motivatie gezien als minder duurzaam dan autonome motivatie.
Binnen het INR Model wordt gecontroleerde motivatie begrepen als een logisch gevolg van:
– Lage behoeftevervulling
– Behoeftefrustratie
– Activatie van het beschermend systeem
Gecontroleerde motivatie kan op korte termijn tot prestaties leiden, maar vergroot vaak spanning en rigiditeit in gedrag.
Het systeem functioneert dan onder druk in plaats van vanuit vrijwillige betrokkenheid.
Relatie tot INR
Gecontroleerde motivatie ontstaat wanneer:
Inner Needs onder druk staan
Narrative versmalt richting zelfbehoud
Reaction defensiever of prestatiegedreven wordt
Het is geen karaktereigenschap, maar een contextueel gevolg.
Binnen INR wordt gecontroleerde motivatie niet veroordeeld, maar begrepen.
Het signaleert dat de gedragsarchitectuur onder spanning staat.
Wanneer behoeftevervulling structureel wordt hersteld, verschuift motivatiekwaliteit vanzelf richting autonomie.
Gecontroleerde motivatie is daarmee geen probleem op zichzelf, maar een indicatie van onderliggende dynamiek.