Wij hebben ons model laten tegenspreken.
Maanden voorbereiding, 303 werkende mensen, en een vragenlijst die zo is gebouwd dat ons eigen model erdoor onderuit had kunnen gaan. Hieronder staat wat eruit kwam, inclusief wat niet klopte.
Onderzoek doen is niet onze primaire dienstverlening. Toch hebben we hier maanden in geïnvesteerd. Niet omdat het moest, maar omdat we vinden dat je moet kunnen nagaan waar je mee werkt. Wij bouwen aan een ecosysteem voor ontwikkeling, voor professionals die mensen trainen en organisaties die mensen verder willen brengen. Dan hoort daarbij dat je je eigen model durft bloot te stellen aan de mogelijkheid dat het niet klopt.
Wat je hieronder vindt.
Wat we onderzochten
Of gedrag rechtstreeks samenhangt met wat iemand mist, of dat het loopt via het verhaal dat iemand zichzelf vertelt.
Wat we zagen
Het directe verband verdwijnt volledig zodra het narratief in de berekening komt. Onder vijf verschillende controles bleef dat staan.
Wat het betekent
Gedrag rechtstreeks veranderen werkt niet. Het zit vast aan een verhaal dat eerst zichtbaar moet worden.
De meeste gedragsmodellen zijn nooit getoetst.
Er wordt jaarlijks veel geld uitgegeven aan instrumenten die mensen in vakjes plaatsen. Kleuren, letters, types. Ze voelen herkenbaar, ze verkopen goed, en bijna niemand vraagt of ze kloppen. Een model dat nooit ongelijk kan krijgen, kan je ook nooit iets vertellen.
Wij toetsen geen nieuw fundament. Dat mensen drie basisbehoeften hebben, is al decennia onderbouwd. Dat mensen betekenis geven aan hun eigen gedrag en zich daarnaar gaan gedragen, ook. Die schakels staan niet ter discussie. Wat INR toevoegt, is de koppeling ertussen. En dat is wat wij hebben getoetst.
Hoe we te werk gingen.
Kwantitatief. Iedere deelnemer kreeg 36 stellingen: drie lagen, drie behoeften, vier stellingen per combinatie. Alles op een schaal van 1 tot 7.
Dezelfde structuur voor iedereen
Elke deelnemer beantwoordde dezelfde 36 stellingen, in dezelfde volgorde. Geen aanpassingen, geen uitzonderingen.
Controles verstopt in de lijst
Vier ingebouwde controles filterden ruis eruit voordat er ook maar iets berekend werd. Wie doorklikte, viel af.
Pas daarna rekenen
De analyse keek of het verband tussen behoefte en gedrag standhoudt zodra het narratief erin wordt betrokken.
De drie lagen van het INR Model vormen de kern van de vragenlijst. Elke laag werd afzonderlijk gemeten, en pas daarna met elkaar in verband gebracht.
De I-laag
Wat je mist. Onder druk ervaar je te weinig ruimte, bekwaamheid of verbondenheid.
De N-laag
Wat je jezelf vertelt. Het verhaal dat zich daaromheen vormt, gebaseerd op wat je bij jezelf ziet.
De R-laag
Wat anderen zien. Het gedrag dat daaruit voortkomt, bedoeld als bescherming.
Wetenschappelijke verantwoording
Deze studie toetst geen nieuw fundament, maar een koppeling tussen twee fundamenten die afzonderlijk al lang zijn onderbouwd. De I-laag bouwt voort op onderzoek naar menselijke basisbehoeften, waarin autonomie, competentie en verbondenheid centraal staan. De N-laag en de R-laag steunen op het inzicht dat mensen hun eigen gedrag observeren, daaruit afleiden wie ze zijn, en zich vervolgens naar dat verhaal gaan gedragen.
Wat INR toevoegt is de verbinding: de veronderstelling dat de mate van behoeftevervulling een signaal geeft over welk narratief zich aandient, en dat uit dat narratief gedrag voortkomt dat het narratief vervolgens bevestigt. Dat is wat hier is getoetst.
De analyse gebruikt een mediatiemodel met bootstrapping. Betrouwbaarheid is gerapporteerd met zowel Cronbach’s alpha als McDonald’s omega. De uitkomst is herhaald onder vijf verschillende schoonmaakregels om te controleren of zij afhangt van analytische keuzes.
Theoretische verankering. De onderbouwing rust op gevestigd wetenschappelijk werk:
- Deci, E. L. & Ryan, R. M. (2000). Zelfdeterminatietheorie, over autonomie, competentie en verbondenheid als psychologische basisbehoeften.
- Bem, D. J. (1972). Self-Perception Theory, over hoe mensen hun eigen gedrag observeren en daaruit afleiden wie ze zijn.
Het verhaal is de schakel.
De keten liet zich toetsen. Zodra het narratief in de berekening wordt betrokken, verdwijnt het directe verband tussen wat iemand mist en hoe iemand zich gedraagt.
Wat je mist
Onder druk ervaar je te weinig ruimte, bekwaamheid of verbondenheid.
Wat je jezelf vertelt
Daar vormt zich een verhaal omheen. “Ik moet dit zelf oplossen.”
Wat anderen zien
En daaruit volgt gedrag. Je trekt alles naar je toe en laat niet los.
Gedrag hangt niet aan de behoefte. Het hangt aan het verhaal.
Het verband tussen behoefte en gedrag is sterk, maar het is geen direct verband. Het loopt via het narratief. Dat is precies wat ons model voorspelde, en het had ook anders kunnen uitpakken.
Meet het instrument betrouwbaar?
Een meting is pas bruikbaar als hij consistent is. Deze cijfers laten zien of de stellingen binnen elke laag hetzelfde meten. Hoe hoger, hoe stabieler.
| Laag | Alpha | Omega | Wat dit betekent |
|---|---|---|---|
| I · wat je mist | 0,87 | 0,89 | Goed. De meting is stabiel. |
| N · wat je jezelf vertelt | 0,82 | 0,86 | Goed. Stond ooit op 0,46 en is herbouwd. |
| R · wat anderen zien | 0,81 | 0,86 | Goed. De meting is stabiel. |
Een waarde boven 0,80 geldt als goed. Dat de N-laag ooit op 0,46 stond en nu op 0,82, is geen detail. Wij hebben die zwakte zelf gevonden, benoemd, en de stellingen opnieuw gebouwd.
Blijft het staan als je de regels verandert?
Onderzoekers kunnen hun uitkomst sturen door te kiezen welke deelnemers ze weglaten. Daarom hebben wij de analyse vijf keer opnieuw gedraaid, met steeds andere regels.
| Regel | Deelnemers | Direct verband | Via het verhaal |
|---|---|---|---|
| Niemand weggelaten | 346 | 0,02 | 0,55 |
| Onze regel | 303 | 0,00 | 0,51 |
| Streng | 175 | 0,04 | 0,51 |
| Alleen doorklikkers eruit | 341 | 0,02 | 0,54 |
| Zeer streng | 165 | 0,04 | 0,52 |
In alle vijf de varianten blijft het directe verband praktisch nul en loopt alles via het verhaal. De uitkomst hangt niet af van hoe wij de data hebben opgeschoond.
Wij bouwen vangnetten in de test zelf.
Een vragenlijst die iedereen invult, meet vooral hoe snel mensen kunnen klikken. Daarom zitten er controles verstopt die ruis eruit halen voordat wij ook maar iets berekenen.
De aandachtscontrole
Ergens in de lijst staat een stelling die letterlijk vraagt om een bepaald antwoord aan te klikken. Wie de vraag niet leest, valt door de mand.
42 deelnemers uitgeslotenDe doorklikkers
Wie op alle 36 stellingen exact hetzelfde antwoord geeft, vult niet in maar klikt door. Die rijen gaan eruit.
5 deelnemers uitgeslotenDe spiegelvragen
Twee stellingen vragen hetzelfde, maar omgekeerd geformuleerd. Wie ze allebei bevestigt, spreekt zichzelf tegen.
Meegewogen als signaalSociale wenselijkheid
Twee stellingen meten of iemand zich beter voordoet dan hij is. Wij hebben niemand daarop uitgesloten, maar we weten wel wie het deed.
Gemeten, niet gefilterdVan de 346 inzendingen vielen er 43 af. Dat is bijna een op de acht. Wij vermelden dat liever dan dat we doen alsof iedereen zorgvuldig invulde. En het is precies waarom de vorige test ertoe doet: ook als je die 43 gewoon laat staan, verandert de uitkomst niet.
Dit is wat 303 mensen invulden.
Elke rij is een deelnemer. Elke kolom een stelling, beantwoord op een schaal van 1 tot 7. Hieronder een fragment, om te laten zien waar de cijfers vandaan komen.
| # | I_ruimte | N_ruimte | R_ruimte | I_bekwaam | N_bekwaam | R_bekwaam |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 001 | 3 | 5 | 7 | 5 | 7 | 6 |
| 002 | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 | 4 |
| 003 | 6 | 7 | 6 | 3 | 5 | 6 |
| 004 | 2 | 3 | 2 | 6 | 2 | 5 |
| 005 | 3 | 5 | 6 | 3 | 5 | 7 |
| 006 | 4 | 4 | 6 | 5 | 4 | 6 |
Kijk naar deelnemer 002: weinig gemis, weinig verhaal, weinig beschermgedrag. En deelnemer 003: veel gemis, sterk verhaal, sterk gedrag. Dat patroon, over 303 mensen heen, is wat de analyse zichtbaar maakt.
Wat deze studie niet zegt
- Geen oorzaak en gevolg. Wij tonen samenhang, geen mechanisme. De richting is theoretisch onderbouwd, maar niet in deze studie zelf vastgesteld.
- Geen meting over tijd. Alle drie de lagen zijn op hetzelfde moment gemeten. Een proces in de tijd kun je daarmee niet volgen.
- Het gedrag is zelf gerapporteerd. Wij meten wat mensen over hun eigen gedrag zeggen, niet wat anderen bij hen waarnemen.
- Bij verbondenheid gaat het minder sterk op. Daar blijft een direct verband bestaan tussen gemis en gedrag. Dat is een grens aan onze bevinding, en wij vermelden hem liever zelf dan dat iemand anders hem vindt.
Het model liet zich toetsen, en hield stand.
Bij 303 mensen hangt gedrag niet rechtstreeks aan wat iemand mist, maar aan het verhaal dat daar tussen zit. Dat patroon bleef staan onder elke controle die wij erop loslieten. Geen bewijs van oorzaak en gevolg, wel van een model dat weerlegd had kunnen worden en dat niet is.
